küresel ısınma

Evden çıkan çöpler, ticari ve endüstriyel faaliyetler sonucu oluşan atıklar, madencilik ve tarımla ilgili çalışmalarda ve su arıtma tesislerinde oluşan artık maddeler katı atık olarak tanımlanmaktadır.

Katı atık yönetimi, depolama alanlarının yer seçiminden başlanarak, depo içerisindeki organizasyonun çevreye en az zararı verecek, gelecekte alanın sürdürülebilirliğine katkı sağlayacak biçimde farklı meslek disiplinleri (Peyzaj Mimarı, Şehir Plancıları, Çevre Mühendisleri, Jeoloji Mühendisleri, Meteoroloji Mühendisleri, Karar vericiler vb.) tarafından yapılmalıdır.

Katı Atıkların düzenli depolanmasında, ilk ve en önemli adım uygun yer seçimiyle başlamaktadır. Uygun yer seçimi üzerinde titizlikle durulması gereken konulardır. şunlardır.

Yer seçimi çalışmaları sırasında Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) Raporu hazırlanmaktadır. Rapor kapsamında; yerleşim birimleri, havaalanı, içme ve kullanma suyu ile su toplama havzaları arasındaki ilişki, çevredeki yeraltı suyu hareketi, jeolojik, jeoteknik ve hidrojeolojik yapı, tektonik yapı, kırık ve çatlaklı bölgeler, sel, çığ, heyelan ve erozyon bölgeleri, çevredeki trafik ve ulaşım yollarının durumu, hakim rüzgar yönü, sulak alanlar, taşıma mesafesi, sahanın toplam depolama kapasitesi, sahanın çevreden görünüşü gibi faktörler dikkate alınmalıdır.

Depo alanlarının kullanım sonrası hangi amaçlarla kullanılacağı, planlama aşamasında belirlenmeli ve atıkların alan içerisinde organizasyonu bu amacı destekler nitelikte yapılmalıdır. Alanın inşası bu yönde olmalı, kullanım sonrası nasıl bir peyzaj yapılacağı bile alan kullanılmaya başlanmadan önce planlanmalıdır. Alanın, kullanımdan önceki bitki varlığı, toprak yapısı gibi özellikleri dikkatlice etüt edilmelidir.

Evsel katı atıkların cam, kağıt, plastik vb. şekillerde ayrıştırılarak atılması ve bu eyleme tüm halkın etkin bir şekilde katılımının sağlanması bir çok noktada yaşanan tıkanıklıkların da önüne geçilmesini sağlayacaktır. Evsel katı atıkların evden çıkmasıyla birlikte sınıflandırılması, belli merkezlerde toplanan farklı niteliklerdeki çöplerin depo alanlarına yönlendirilmesi, çevre zararlarının azaltılmasında olumlu katkılar sağlamaktadır. Bu sistem bazı Avrupa Birliği ülkelerinde halkın etkin ve bilinçli katılımıyla uygulanmaktadır.

Katı Atık Depolarında gömülen organik kökenli atıklar biyokimyasal yolla ayrışarak başta METAN olmak üzere çeşitli gazların oluşumuna neden olmaktadır. Depo gazı, depolanan organik atıkların mikrobiyolojik ayrışma sonucunda ortaya çıkan veya depolanan atığın gaz fazına geçen kısmı olarak isimlendirilir. Depo dolgusunun teşkil edilmesinden sonra gövde içine hava girişi olmadığından, ortamda daha önceden mevcut bulunan oksijenin bitmesinden sonra gövde içinde anaerobik reaksiyon başlar. Bu reaksiyon sonucu ortamdaki organik maddeler parçalanarak H2S, CO2 ve CH4 (Metan) gazları ortaya çıkar. Bu gazlar zehirli, boğucu, patlayıcı ve bazıları kötü kokuludurlar Yeraltında 200 metre kadar yayılabilirler.

Kompostlama işlemi; genel olarak katı atığın (Çöpün) içindeki organik atıkların bozunması işlemidir. Kompostlaştırma işlemi daha bilimsel bir şekilde aerobik biokimyasal bir reaksiyon olarak tariflenebilir. Katı ve sıvı atıklar içindeki organik maddeler çeşitli mikroorganizmalar ile, daha basit bileşiklere, özellikle CO2 ve H2O ya dönüştürülürler.

Alanın topografik yapısı değişiklikler göstermekte, arazide düzlük ve tepelikler yer almaktadır. Tepelikler arasında bulunan düzlükler çanak şeklindedir. Oldukça engebeli ve eğimli bir arazidir. Bu eğim sızıntı sularının bir noktada toplanması için oldukça önem taşımaktadır.

Sızıntı suyu, çöp deposunun çevre açısından önemli bir parametresidir. Sızıntı suyunun ana kaynağı yağmur suları ve çöpün ihtiva ettiği sudur. Çöplük işletmede iken hektar başına günde yaklaşık 2-5 m³ sızıntı suyu oluşur. Sızıntı suyu miktarı; atıkların kompozisyonu, miktarı, türü ve yağışlara göre değişir.

Katı atık depo alanında üst toprağın sıyrılması depolanması alt toprağın kaldırılması ve depolanması peyzaj onarımı çalışmalarının önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Çünkü üst toprak, tohum bankasını barındırdığından yeniden bitki örtüsü programının mutlak gerekli bir öğesidir ve bu yapısının sürdürülmesi hem biyolojik restorasyon hem de erozyon kontrolü yönünden önemlidir. Ayrıca toprağın ne kadar süre için bekletileceği, depolanması sırasında alınacak önlemleri doğrudan etkilemektedir. Alt toprak ise erozyona vb. olumsuzluklara neden olmayacak biçimde yönetilmeli ve kesinlikle üst toprakla ayrı bölümlerde depolanmalı birbirine karışması önlenmelidir.

Katı atık depo alanında yapılan çalışmalarda erozyonla ilgili oluşan sorunlara fazla önem verilmediği gözlenmiştir. Depo alanında arasıra ikliminde etkisi ile erozyonun daha şiddetli olduğu ya da önlem alınması zorunlu alanlar bulunmaktadır.