Güneydoğu Anadolu'da ekonomik kalkınma ve sosyal istikrarı sağlamak üzere geliştirilen GAP ile su bereket getirecekti, ama olmadı. Yalnızca yüzde 15'i sulanabilen topraklarda, yanlış sulama çoraklaşmaya sebep oldu

GAP'ın hedefi; bölgeyi 16 yılda, 2005 yılına kadar suyla buluşturmaktı. Su, şimdiye dek toprağın yalnızca yüzde 15'ine ulaştı. Ancak, ulaştığı kesime hayat vermesi beklenen su bereket değil, çoraklık getirdi.

130 bin hektarlık Harran Ovası'nda, 30 bin hektarlık alan 12 yılda önce tuzlaştı, ardından çoraklaştı.
 
"Su değerini bilmezsen silahtır"   
 
Şanlıurfa Ziraat Odası Yönetim Kurulu ve GAP Bölge Başkanı Halil Dolap, "Su altındır, aynı zamanda silahtır. Değerini bilirsen altın, değerini bilmezsen silahtır. Şu anda biz bu silahı kendimize sıkıyoruz. Acil bir vaka gibi müdahale etmek mecburiyetindeyiz" diyor.
 
Teknik ve bilimsel olarak çiftçilik yapılmadığını söyleyen Dolap, "Bol su vereyim, gübre, ilaç vereyim... Şu anda arazilerimiz çoraklaşma sinyalleri çakıyor" diye konuşuyor.
 
Çoraklaşmanın iki nedeni
 
Tuzlaşmaya bağlı çoraklaşmanın iki nedeni var:
 
1) Pamuk ekimi
2) Vahşi sulama
 
Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mehmet Ali Çullu, "Topraklarla ve taban suyuyla ilgili büyük sıkıntılarımız var. Açık tarlada salma sulaması yapıyoruz. Dünyanın bıraktığı ilkel bir metotla sulama yapıyoruz. Türkiye'nin lokomotifi olacak bir projenin sulamayla ilgili sıkıntısı olduğundan topraklar çoraklaşmaktadır" uyarısı yapıyor.
 
Pamuk bol su istiyor; az yağış alan bölgenin toprağı bol suyu kaldırmıyor; böylece taban suyu yükseliyor; toprağın derinliklerindeki mineral ve tuzlar yüzeye çıkıyor ve doğal olarak çoraklaşma başlıyor.
 
Devlet pamuk ekimine teşvik veriyor
 
Toprak sahibi de bunun böyle olacağını biliyor. Buna rağmen, toprağa yeniden su vererek yüzeydeki tuzu yıkayıp pamuk ekimini sürdürüyor.
 
Bunun nedeni hem pamuk ekimine teşvik verilmesi, hem de yöre halkının yalnızca pamuk pazarını tanıyor olması.
 
Yörede modern seracılık ve bilinçli tarıma öncülük eden toprak sahiplerinden Halil Peltek, "Diyelim ki 100 dönüm araziniz var, 30 dönüm pamuk, 10 dönüm mısır vb. Oysa bunları uygulamak için 'soya ek' diyemezsiniz, daha soyayı tanımıyorlar. İnsan gitmiş Adana'da tarlada çalışmış, pamuk görmüş, geliyor buraya herkes pamuk biliyor, pamuk yapıyor" diyor.
 
Öncelikle çiftçinin eğitimden geçmesi gerektiğini söyleyen Peltek, "GAP İdaresi bu konuda yetersiz çalışma yapıyor. 10 istasyon kuracak, her bölgede ziraat mühendislerini ön planda tutacak" önerisinde bulunuyor.
 
2005 hedefi oldu 2010

Yıl 2007 ve hala bölgede çiftçi de, toprak sahibi de planlı yatırım, sulama ve ziraat için GAP idaresi'nin öncülüğüne muhtaç.
 
Oysa 1989'da hazırlanan master planla hem ekonomik kalkınmayı hem de sosyal istikrarı sağlamayı hedefleyen GAP, 2005 yılında bitmiş olacaktı. Bu tarih geldiğinde ise plan revize edilerek 2010 yılı hedef alındı.
 
18 yılda 32 milyar dolarlık yatırımın yalnızca yüzde 59'u gerçekleştirilebildi.
 
Çiftçinin kılavuza ihtiyacı var

Ankara bugün için sadece yüzde 15'ine götürebildiği suyu toprakların tamamına ulaştırmanın formülünü ararken, çiftçinin beklentisi suyla sınırlı değil.
 
Onlar, bilinçli tarımın önünü açacak uzman kılavuzlara da ihtiyaç duyuyor. Aksi halde toprak çoraklaşıyor, su kuraklık getiriyor.

Bakan Ekren: "Neden araştırılacak"
 
Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Nazım Ekren, tuzlanma ve çoraklaşmanın nedeninin araştırılacağını söyledi.
 
Ekren, "Vahşi sulamadan dolayı bu tuzlanma ve kuraklaşmanın nedenleri bulunacaktır. Bununla ilgili teknik raporlar geldiğinde bölgedeki vekil arkadaşlarla görüşüp hemen onarıma geçeceğiz" dedi.

GAP İdaresi Başkanı Muammer Özgül de, sulamanın bilinçli yapılmaması halinde tuzlanma riskinin süreceğini ancak önlem alındığını belirtti.
 
Özgül, "Drenaj yapıldı. Alınan önlemler sonucu mevcut durumda yalnız 500 hektarlık alan çorak" dedi.

Kaynak: http://www.cnnturk.com/TURKIYE/haber_detay.asp?PID=318&haberID=404810